Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie jest jedną z najsłynniejszych i najbardziej zasłużonych polskich scen. To właśnie tam, 28 marca, wystąpiła grupa „Pasjonaci” prowadzona przez instruktorkę Renatę Elmerych, a okazją była gala podsumowująca tegoroczny 22. Ogólnopolski Festiwal Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie „Albertiana”. Świdniczanie zostali jego laureatami, zajmując I miejsce w regionie IV, czyli województwach: lubelskim, świętokrzyskim i podkarpackim.
– W ciągu dwóch minionych lat nasz festiwal trwał mimo koronawirusa – mówiła podczas uroczystości Anna Dymna, pomysłodawczyni „Albertiany”, prezes Fundacji „Mimo Wszystko”, która organizowała festiwal z Fundacją im. Brata Alberta. – Tyle że wydarzenie odbywało się online. Dzisiaj jestem szczęśliwa, bo wróciliśmy do normalności. Znowu możemy się spotkać na planecie uśmiechu, życzliwości i radości, jaką jest coroczna gala „Albertiany”.
Radości z pobytu w grodzie Kraka nie kryją podopieczni Środowiskowego Domu Samopomocy przy PSONI Koło w Świdniku: Anna Skrzetuska, Mariusz Jaworski, Anna Krupska, Zofia Werner, Paweł Wasilak i Tomasz Łuj, którzy przed krakowską publicznością oraz zaproszonymi na galę gośćmi zaprezentowali spektakl „Niespełnienie”, nagrodzony statuetką „Maska”. Tańcem i ruchem opowiedzieli o braku umiejętności podejmowania decyzji w tak ważnych kwestiach, jak pragnienia, marzenia i uczucia, a także o tym, jak wielki wpływ ma na nas środowisko, w którym wzrastamy oraz osoby, którymi otaczamy się na co dzień.
– Od 2 lat, z powodu pandemii, nigdzie nie występowaliśmy i moi aktorzy strasznie czekali na taką możliwość. Dopytywali, kiedy będą mogli zagrać, kiedy gdzieś pojedziemy. Występ na Dużej Scenie Teatru im. Juliusza Słowackiego, przed tak znakomitymi widzami, jak Anna Dymna czy Basia Stępniak-Wilk, był dla nich niezwykle emocjonujący i trochę stresujący, tym bardziej, że nie mieliśmy próby, bo program był mocno napięty. Kiedy jednak podniosła się kurtyna, namalowana przed ponad wiekiem przez Henryka Siemiradzkiego, gdy wyszli na sceniczne deski i zaczęli grać, trema odpuściła. Sprostali zadaniu, wypadli bardzo fajnie i jestem z nich niezwykle dumna – podkreśla Renata Elmerych. Dodaje: – Występ to jedno, ale ważny był też sam wyjazd. Mogliśmy wyrwać się z domu, pobyć razem, zwiedzić Kraków. Pogoda dopisała, więc spacerowaliśmy, podziwiając zabytki i urokliwe zakątki miasta. Byliśmy na Wawelu i w Kościele Mariackim.
To nie pierwsza wygrana „Pasjonatów” w „Albertianie”. W 2016 roku zespół zajął trzecie miejsce za przedstawienie pt. „Taniec niejedno ma imię”. Dwa lata później zdobył pierwszą nagrodę za spektakl pt. „Historia pewnej miłości”, zaś w 2019 roku drugą za „Dotyk”. W ubiegłym roku świdniczanie uzyskali pierwsze miejsce za etiudę „Jestem, Żyję, Kocham…”.
– To dla nas bardzo miłe, ale i zaskakujące, że już drugi raz przyznano nam pierwsze miejsce, doceniając naszą pracę i wysiłek. Cieszymy się, że możemy pokazać, iż niepełnosprawność intelektualna wcale nie jest przeszkodą w dostarczaniu widzom radości, wzruszeń i tematów do refleksji. Teraz jednak czeka nas przerwa, ponieważ okazuje się, że grupy, które 2 lata z rzędu uzyskały tytuł laureata, nie mogą brać udziału w kolejnej edycji festiwalu– mówi instruktorka „Pasjonatów”.
Należy również przypomnieć, że na tegorocznym festiwalu specjalne wyróżnienie w kategorii wokalista otrzymał Daniel Doliński, podopieczny Warsztatu Terapii Zajęciowej przy PSONI Koło w Świdniku.
Pomysł na scenariusz
Spektakle „Pasjonatów” opierają się na emocjach i przekazują niezwykle ważne treści, dotyczące i dotykające każdego z nas. Renata Elmerych wyjaśnia, że nigdy nie pracowała na gotowym tekście literackim, a pomysły na scenariusze czerpie z życia.
– Obserwuję rzeczywistość i szukam tematów, które są ważne, na przykład miłość, namiętność, samotność, wyobcowanie, lęk, zniewolenie przez współczesne technologie. Staram się znaleźć taką formę przekazu, by widz zrozumiał i poczuł nasze przesłanie –tłumaczy instruktorka „Pasjonatów”. – Moi aktorzy i tancerze pracują sercem, emocje są u nich bardzo naturalne. To, czego nie mogą przekazać słowem, pokazują ciałem. Na próbach często improwizujemy, czasami dodają coś od siebie, dzięki czemu pracuje ich wyobraźnia i rozwija się potencjał twórczy.
„Pasjonaci” to stała grupa, ale w spektaklach aktorzy biorą udział wymiennie, w zależności od potrzeb i możliwości indywidualnych.
– Mam też wiodących tancerzy, z którymi zawsze pracuję – mówi pani Renata. – Bardzo chcę pochwalić Anię Skrzetuską i Mariusza Jaworskiego. Są po prostu niesamowici, mają ogromny potencjał, świadomość swojego ruchu, ciała, tego, co grają. Na pewno poradziliby sobie nawet wśród pełnosprawnych aktorów. Już wielu lubelskich reżyserów chciało mi ich zabrać, ale w żadnym wypadku ich nie oddam. Pochwały należą się również Pawłowi Wasilakowi, Waldkowi Staszczakowi, Zosi Werner, Ani Krupskiej, Łukaszowi Gnieciakowi i Tomkowi Łuj. Muszę też jednak powiedzieć, że pandemia wyrządziła wiele szkód, spowodowała zastój psychofizyczny. Trzeba teraz bardzo dużo ćwiczyć, by ciała aktorów znów stały się plastyczne i elastyczne, a ich ruch był płynny.
Przepis na sukces
Świdnicka grupa taneczno-teatralna „Pasjonaci” wystąpiła na wielu festiwalach oraz przeglądach w Polsce i za granicą, przywożąc z nich niezwykłe doświadczenia i cenne nagrody, między innymi Grand Prix w I Wojewódzkim Przeglądzie Twórczości Artystycznej Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną – Wiosenne Konfrontacje Teatralno-Muzyczne „Przystanek Talentowo”, organizowanym przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. św. Franciszka z Asyżu w Kęble, za spektakl „Taniec niejedno ma imię”, 2 miejsce w kategorii „Taniec” na 7. Ogólnopolskim Festiwalu Twórczości Osób Niepełnosprawnych „fART” w Bydgoszczy, za choreografię pt. „Krótka etiuda taneczna – w hołdzie dla wielkiego Polaka”, nagrodę za najlepszą reżyserię na IX Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Osób Niepełnosprawnych „Begasas” w Wilnie na Litwie, za spektakl „Historia pewnej miłości” i wiele innych. Jako jedyny polski zespół otrzymała zaproszenie na „Noc Teatru” we Lwowie, wydarzenie integrujące artystów pełno- i niepełnosprawnych. Jaki jest przepis na taki sukces?
– Wydaje mi się, że jeśli czuje się to, co się robi i wkłada całe serce w pracę, inni to dostrzegają i doceniają. Zarówno ja, jak i moi podopieczni jesteśmy prawdziwymi pasjonatami teatru tańca, kochamy to. Dajemy sobie siebie nawzajem. Kolejna rzecz – nie infantylizuję grupy. Często ludzi z niepełnosprawnością intelektualną uważa się za duże dzieci. Ja postawiłam na partnerstwo. Moi podopieczni czują, że traktuję ich jak dorosłych, mających marzenia, namiętności, potrzeby. Zawsze też jestem z nimi, nie patrzę z boku na to, co robią, wchodzę z nimi w relacje. Dużo sobie tłumaczymy. Staram się przekazać im prostym językiem informacje o emocjach, które mają pokazać na scenie. Oni to rozumieją i są bardzo świadomi każdego swojego ruchu i gestu. Na pewno na sukces składa się też ciężka praca, chociaż tak naprawdę nie traktujemy jej w kategoriach wysiłku. Teatr jest dla nas motorem napędowym. Kiedy przychodzę na zajęcia i widzę uśmiechnięte twarze moich artystów, ich energię i zapał, to choćbym była nie wiem jak zmęczona, od razu nabieram sił – podkreśla Renata Elmerych.
Plany i marzenia
Chociaż „Pasjonaci” zdobyli uznanie na najważniejszym z polskich festiwali, nie oznacza to, że spoczną na laurach. 25 maja wystąpią podczas Wiosennych Konfrontacji Teatralno-Muzycznych „Przystanek Talentowo”. W Nałęczowie zaprezentują spektakl „Niespełnienie”. W czerwcu planują występ w świdnickim Przeglądzie Teatrów Profilaktycznych – „Dalej w drogę z Teatrem Drogi”.
– W zasadzie będzie to kontynuacja przeglądu, który przez lata organizowało Miejskie Centrum Profilaktyki – opowiada R. Elmerych. – W tym roku zajmie się tym Świdnicka Grupa Teatralna „Teatr Drogi”, we współpracy z Centrum Usług Społecznych. Stowarzyszenie napisało projekt – przy wsparciu CUS – i pozyskało środki na ten cel. Jeśli chodzi o występ „Pasjonatów”, mam pomysł, by pokazać Isadorę Duncan i narodziny tańca, z muzyką na żywo. W czerwcu, w Lublinie odbywają się też Spotkania Artystów Nieprzetartego Szlaku, w których kilkakrotnie braliśmy udział, być może i tym razem tam się pojawimy. We wrześniu natomiast szykuje się wyjazd do Biłgoraja, na Przegląd Twórczości Muzyczno-Teatralnej Osób Niepełnosprawnych, organizowany przez Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym „Krok za Krokiem”.
Czy zespół z tak licznymi sukcesami i nagrodami ma jeszcze jakieś teatralne marzenia?
– Moim marzeniem jest widzieć „Pasjonatów” jeszcze przez długi czas na scenie, bo to dla mnie wielka radość i satysfakcja – mówi instruktorka grupy. – Jak już wspomniałam, dla moich aktorów i tancerzy teatr to całe życie, więc na pewno też marzą o kolejnych występach. I wcale nie są ważne sukcesy i nagrody. Najważniejsze jest, że mogą grać, bawić się przy tym, integrować ze sobą. Owszem, cieszymy się z wyróżnień, ale o wiele większą wartość ma bycie ze sobą, wspólne wyjazdy, to, że ktoś może obejrzeć nasz spektakl i poczuć emocje z nim związane. Występy dają też „Pasjonatom” poczucie pewności, ważności. Dzięki teatrowi aktorzy nabrali śmiałości, odwagi, samodzielności, co procentuje w codziennym życiu.
aw, fot. arch. Pasjonatów
Osiągnięcia artystyczne grupy taneczno-teatralnej „Pasjonaci” oraz udział w Przeglądach i Festiwalach Twórczości Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną:
- III Miejsce w XVI Ogólnopolskim Festiwalu Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie „Albertiana 2016” (2016),
- Nagroda Grand Prix w I Wojewódzkim Przeglądzie Twórczości Artystycznej Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną – Wiosenne Konfrontacje Teatralno-Muzyczne „Przystanek Talentowo” organizowany przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Św. Franciszka z Asyżu w Kęble za spektakl: „Taniec nie jedno ma imię” (2016),
- II Miejsce w kategorii: „Taniec” na VII Ogólnopolskim Festiwalu Twórczości Osób Niepełnosprawnych „fART” w Bydgoszczy za choreografię pt. „Krótka etiuda taneczna – w hołdzie dla wielkiego Polaka..” (2018),
- Nagroda za najlepszą reżyserię na IX Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Osób Niepełnosprawnych „Begasas” w Wilnie na Litwie za spektakl „Historia pewnej miłości” (2018),
- Udział w Międzynarodowych Biennalach „Terapia i Teatr” w Łodzi (2018),
- Wyróżnienie Specjalne na XIV Międzynarodowym Festiwalu „Nieprzetartego Szlaku” w Brześciu na Białorusi za spektakl „Historia pewnej miłości” (2018),
- I Miejsce w II Wojewódzkim Przeglądzie Twórczości Artystycznej Osób
z Niepełnosprawnością Wiosenne Konfrontacje Teatralno-Muzyczne „Przystanek Talentowo” w Nałęczowie za spektakl „Historia pewnej miłości” (2018), - I Miejsce w XVIII Ogólnopolskim Festiwalu Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie „Albertiana 2018” (2018),
- Wyróżnienie Specjalne dla Anny Skrzetuskiej za rolę w spektaklu: ”Bieguny uczuć – taniec Kristin” na 4 Festiwalu Integracyjnych Form Tanecznych w Warszawie – Łomiankach (2019);
- III Miejsce w kategorii: „teatr” za spektakl „Dotyk” na III Wojewódzkim Przeglądzie Twórczości Artystycznej Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną „Przystanek Talentowo” w Nałęczowie (2019),
- Udział w wydarzeniu kulturalnym „Noc Teatru” we Lwowie na Ukrainie – ze spektaklem „Historia pewnej miłości” (2019);
- Udział w Projekcie „Skazani na szczęście” w Kijowie na Ukrainie – ze spektaklem „Historia pewnej miłości” (2019),
- Występ gościnny podczas premiery spektaklu “Dum Spiro Spero” Akademii Teatralnej w Chełmie – wydarzenia organizowanego przez Stowarzyszenie Osób z Niepełnosprawnością i Ich Przyjaciół „Zbyszko” w Chełmie ze spektaklem „Historia pewnej miłości” (2019),
- II Miejsce w XX Ogólnopolskim Festiwalu Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie „Albertiana 2020” (2020) za spektakl „Dotyk”
- I Miejsce w XXI Ogólnopolskim Festiwalu Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie „Albertiana 2021” (2021), za etiudę ” Jestem. Żyję. Kocham”
- I Miejsce w XXII Ogólnopolskim Festiwalu Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie „Albertiana 2021” (2021), za spektakl „Niespełnienie”
Artykuł przeczytano 1968 razy
Last modified: 6 kwietnia, 2022
