piątek, 27 stycznia 2023r.

Dla nich najważniejszy był patriotyzm

Autor: |

Gdyby żyła, obchodziłaby swoje 98. urodziny. W dniu urodzin Janiny Cel z domu Kuligowskiej ps. Niusia, na elewacji Szkoły Podstawowej nr 3 (budynek dawnego Gimnazjum nr 1) odsłonięto wyjątkowy mural. Jego bohaterami stali się „Niusia”, kpt. Andrzej Żubr ps. Jędruś oraz ppłk Zbigniew Matysiak ps. Kowboj.

Wielkoformatowy malunek, którego autorem jest Paweł Kasperek, a pomysłodawcami grupa Świdniccy Patrioci, powstał w ramach projektu „Świdnicki mural wizytówką miasta”.

– Mural powstał dzięki funduszom z Budżetu Obywatelskiego. Przedstawia trzy osoby ważne dla naszego kraju, które walczyły o wolną i niepodległą Polskę, a zarazem były związane ze Świdnikiem. Bardzo się cieszymy, bo celem naszej grupy jest promowanie patriotyzmu oraz pielęgnowanie pamięci o bohaterach – wyjaśnił Mateusz Ćwiklak, przedstawiciel Świdnickich Patriotów.

Prace nad malunkiem zakończyły się jeszcze w październiku. Dziś jednak nastąpiło oficjalne odsłonięcie muralu oraz pamiątkowej tablicy. W uroczystości wzięli udział: rodziny upamiętnionych żołnierzy, przedstawiciele władz miasta, Rady Miasta, instytucji kultury, środowisk kombatanckich i stowarzyszeń, Szwadronu Kawalerii RP im. 24 Pułku Ułanów oraz uczniowie SP nr 3.

Jako pierwsza głos zabrała Małgorzata Kargul, wnuczka „Niusi”: – W imieniu swoim i rodziny chciałabym podziękować wszystkim, dzięki którym powstał ten mural: Świdnickim Patriotom – za zgłoszenie projektu do Budżetu Obywatelskiego, władzom miejskim, szkolnym, Pawłowi Kasperkowi za wykonanie. Jest mi tym bardziej miło, bo urodziłam się i wychowałam w Świdniku. Kiedy wybuchła wojna, babcia była 15-letnia dziewczyną, która w tych ciężkich czasach musiała szybko dorosnąć. Około 1942 roku rozpoczęła działalność w strukturach Związku Walki Zbrojnej, następnie Armii Krajowej. Była łączniczką, a od 1944 roku także sanitariuszką oddziału AK kpt. Stanisława Łukasika ps. Ryś, w zgrupowaniu cichociemnego majora Hieronima Dekutowskiego ps. Zapora. 8 listopada 1946 roku została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa i osadzona na Zamku Lubelskim. Po wielu miesiącach ciężkich przesłuchań, nie wydając nikogo, na mocy amnestii wyszła na wolność i ponownie podjęła działalność konspiracyjną w Zrzeszeniu „Wolność i Niezawisłość” przeciwko kolejnemu okupantowi – Rosjanom. Była patriotką i bohaterką. Mieszkała w Świdniku do końca życia. Dziś są jej urodziny. Gdyby żyła, kończyłaby 98 lat. Inicjatywy takie, jak te w Świdniku są godne naśladowania, ponieważ w wielu miejscowościach są ludzie niezłomni, tacy, jak „Niusia”, „Jędruś” czy „Kowboj”, zasługujący na to, by o nich pamiętać i stawiać za wzór do naśladowania. Cześć Ich pamięci!

Historię swojego taty, ppłk. Zbigniewa Matysiaka, przypomniała Iwona Pidek: – Na muralu znalazły się trzy osoby, dla których najważniejszy był patriotyzm. Mój tata, rocznik 1926, w 1941 roku poszedł do tajnej szkółki bokserskiej i tam, w konspiracji, do 1943 roku, przechodził szkolenie. W 1943 roku wstąpił już jako żołnierz do AK. Po akcji „Burza”, gdy już weszli ubowcy, uczestniczył w odbiciu więźnia ze szpitala. Akcja nie powiodła się. Tata musiał uciekać z Lublina i wtedy poszedł do zgrupowania „Zapory”. Został aresztowany w 1946 roku. Wyszedł na mocy amnestii w 1947 roku i wrócił do Lublina. Z powodu swojej przeszłości nie mógł dostać się na studia. Został kolarzem. Był nim przez parę lat, był dobrym zawodnikiem, mistrzem okręgu, należał też do kadry narodowej. Potem postanowił przesiąść się na motocykl i tak zaczęła się jego przygoda związana ze Świdnikiem oraz sekcją motocyklową Avii Świdnik.

W imieniu rodziny kpt. Andrzeja Żubra głos zabrała jego wnuczka, Anna Dmowska, której towarzyszyła córka Natalka: – W imieniu całej rodziny chciałybyśmy podziękować wszystkim osobom zaangażowanym w realizację i wykonanie tego projektu. Nie jestem do końca pewna, czy upamiętnienie dziadzia w takiej dużej formie, byłoby dla niego odpowiednie, bo ci, którzy go znali, wiedzą, że był bardzo skromną osobą. Ale jednocześnie myślę, że mural i taka młodzieżowa forma plastyczna, a dziadzio był plastykiem, na pewno by mu się spodobała. My zawsze będziemy go pamiętać, ale chcielibyśmy, aby pamięć o nim trwała także wśród mieszkańców Świdnika, szczególnie tych młodszych. Dziadzio chętnie odwiedzał uczniów w szkołach, rozmawiał z nimi i wiem, że te spotkania były dla niego bardzo ważne.

Znaczenie muralu dla Świdnika i jego mieszkańców podkreślił burmistrz Waldemar Jakson: – Chcemy, żeby tę historię poznało całe społeczeństwo. Gdy mówimy Świdnik, myślimy o ludziach i ich ideach. W tym przypadku pokazania dobra i zła, tego, kto był patriotą, a kto nie. Mural jest oczywiście nowoczesną formą przekazywania historii. W naszym mieście mamy ich 22, każdy upamiętnia różne wydarzenia. Bardzo często jestem pytany dlaczego Świdnik, który powstał po wojnie, sięga do najróżniejszych tradycji. Zawsze powtarzam, że zjeżdżali tu ludzie ze wszystkich stron Polski. Kiedy ktoś wprowadza się do nowego domu, zabiera ze sobą pamiątki ze starego, zdjęcia, wspomnienia, ale też sztandary. My to wszystko akceptujemy, popieramy i bardzo się z tych różnych tradycji cieszymy. Żołnierze niezłomni są przykładem osób, z których trzeba brać wzór. Gdy patrzę na mural, przypominają mi się dziesiątki pokoleń, które walczyły o niepodległość.

Niezwykłej inicjatywy pogratulował mieszkańcom również Edward Gigilewicz, naczelnik wydziału badań historycznych Instytutu Pamięci Narodowej: – Rzeczą chwalebną jest zawsze upamiętnienie bohaterów z pierwszych stron gazet, książek, dowódców wielkich formacji, ale to właśnie bohaterowie lokalni budują miejscową tożsamość. Oni są do tego niezbędni. Upamiętnianie ich jest konieczne.

E. Giglewicz przywiózł też ze sobą ważny prezent. Komiksy poświęcone „Kowbojowi”, których autorką jest 11-letnia Basia Jędrzejewska. Od dziś z ich treścią mogą zapoznać się uczniowie „Trójki”. Uroczystość zwieńczyła akademia przygotowana przez pierwszoklasistów z SP nr 3. Dzieci przygotowały muzyczno-recytatorski program, podczas którego przypomniały historię naszego kraju.

af

Artykuł przeczytano 400 razy

Last modified: 8 grudnia, 2022

Registration

Zapomniałeś hasło?